Xocalı Soyqırımı

Az sonra okuyacaklarınızı rastgele bir internet sitesinden aldım (www.serenti.org). Yorum yazsam boş çünkü. Ne diyebilirim ki yaşamayan bilmeyen biri olarak. Bugün Hocalı Katliamının yıl dönümü. Her zaman yaptığımız gibi elimizi kolumuzu bağlayıp sadece hatırlamak için güne not düşüyoruz.

Buyurun;

- Amerikalı gazeteci Thomas Goltz’un Amerika’nın Sesi’ne (VOA) anlattıkları:

Gördüklerimiz karşısında Reuters muhabiri Elif Kaban ve eşim Hicran donup kaldılar. Fotoğrafçı arkadaşım öyle etkilenmişti ki fotoğraf çekebilmesi için kendisini objelerin üzerine doğru itmem gerekiyordu. Cesetler, mezarlar, evet hepsi mide gerektiriyordu. Ama olanları anlatmak, dünyaya duyurmak gerekliydi. Hayatta kalanları bularak hemen orada neler dediklerini kaydettik. Bazı cesetleri tanımaya çalıştım ama yüzlerinden vurulanlar, tanınmayacak halde olanlar vardı. Bazılarının kafa derileri yüzülmüştü.



- 3 Temmuz 1994 tarihinde Bakü metrosuna yapılan bombalı saldırının planlayıcılarından biri olmakla da suçlanan ve Interpol tarafından aranan   Zori Balayan, 1996 yılında basılan Ruhumuzun Canlanması adlı kitabında  ise hiçbir pişmanlık belirtisi  göstermeden şunları yazabilmektedir:

Biz arkadaşımız Haçatur’la ele geçirdiğimiz eve girerken askerlerimiz 13 yaşında bir Türk çocuğunu pencereye çivilemişlerdi. Türk çocuğunun bağırış çağırışları çok duyulmasın diye, Haçatur çocuğun annesinin kesilmiş memesini çocuğun ağzına soktu. Daha sonra bu 13 yaşındaki Türk’e onların atalarının bizim çocuklara yaptıklarını yaptım. Başından, sinesinden ve karnından derisini soydum. Saate baktım, Türk çocuğu yedi dakika sonra kan kaybından öldü. Haçatur daha sonra ölmüş Türk çocuğunun cesedini parça parça doğradı ve bu Türk’le aynı kökten olan köpeklere attı.



- Ermeni gazeteci Daud Kheyriyan “For the Sake of Cross” (Haçın Hatırı İçin) isimli kitabında:

…Gaflan denen ve ölülerin yakılmasıyla görevli Ermeni grup Hocalı’nın 1 kilometre batısında bir yere 2 Mart günü 100 Azeri ölüsünü getirip yığdı. Son kamyonda 10 yaşında bir kız çocuğu gördüm. Başından ve elinden yaralıydı. Yüzü morarmıştı. Soğuğa açlığa ve yaralarına rağmen hâlâ yaşıyordu. Çok az nefes alabiliyordu. Gözlerini ölüm korkusu sarmıştı. O sırada Tigranyan isimli bir asker onu tuttuğu gibi öteki cesetlerin üstüne fırlattı. Sonra tüm cesetleri yaktılar. Bana sanki yanmakta olan ölü bedenler arasından bir çığlık işittim gibi geldi. Yapabileceğim bir şey yoktu. Ben Şuşa’ya döndüm. Onlar Haç’ın hatırı için savaşa devam ettiler. …Bazen ölü bedenlerin üzerinde yürüdüğümüz de oldu. Bir bataklığı geçmek için ölü bedenlerden oluşan bir yol döşedik. Ben cesetler üzerinde yürümeyi reddettim. Albay Olganyan korkmamamı emretti. Bu, askeri yasalardan biridir. 9-10 yaşlarında yaralı bir kızın göğsüne basarak yürüdüm. Bacaklarım, kameram kanlar içindeydi…

- Rus televizyon muhabiri Yuri Romanov  “Ben Savaşı Çekiyorum” adlı kitabında gördüğü vahşeti şöyle anlatmaktadır:

Ben helikopterin camından bakıyordum ve gördüğüm, bu insanlık dışı dehşet verici manzara gerçek anlamda beni hayretler içinde bırakıyordu. Karın eridiği dağ yamacının gölgesinde sararmış otların üzerinde insan cesetleri bulunuyordu. Büyük bir alan kadın, yaşlı ve çocukların cesetleri ile doluydu. Cesetler arasında bulunan ninesine (anneannesine) sarılmış küçük kız cesedi, insanı yakan bir manzara idi. Beyaz saçlı, başı açık ninenin yanına küçük kız uzanmıştı. Nedense, onların ayaklarını dikenli tellerle bağlamışlardı. Ninenin elleri de bağlıydı. Her ikisinin kafasında kurşun yarası vardı. Yaklaşık 4 yaşındaki kız çocuğu hayatının son anında ellerini ölmüş anneannesine uzatmıştı. Bu sahneden o kadar etkilendim ki, kamerayı bile unuttum…

Biliyorum Sana Giden Yollar Kapalı

Biliyorum sana giden yollar kapalı

Üstelik sen de hiç bir zaman sevmedin beni

Ne kadar yakından ve arada uçurum;
İnsanlar, evler, aramızda duvarlar gibi

Uyandım uyandım, hep seni düşündüm
Yalnız seni, yalnız senin gözlerini

Sen Bayan Nihayet, sen ölümüm kalımım
Ben artık adam olmam bu derde düşeli

Şimdilerde bir köpek gibi koşuyorum ordan oraya
Yoksa gururlu bir kişiyim aslında, inan ki

Anımsamıyorum yarı dolu bir bardaktan su içtiğimi
Ve içim götürmez kenarından kesilmiş ekmeği

Kaç kez sana uzaktan baktım 5.45 vapurunda;
Hangi şarkıyı duysam, bizimçin söylenmiş sanki

Tek yanlı aşk kişiyi nasıl aptallaştırıyor
Nasıl unutmuşum senin bir başkasını sevdiğini

Çocukça ve seni üzen girişimlerim oldu;
Bağışla bir daha tekrarlanmaz hiçbiri

Rastlaşmamak için elimden geleni yaparım
Bu böyle pek de kolay değil gerçi…

Alışırım seni yalnız düşlerde okşamaya;
Bunun verdiği mutluluk da az değil ki

Çıkar giderim bu kentten daha olmazsa,
Sensizliğin bir adı olur, bir anlamı olur belki

İnan belli etmem, seni hiç rahatsız etmem,
Son isteğimi de söyleyebilirim şimdi:

Bir geceyarısı yazıyorum bu mektubu
Yalvarırım onu okuma çarşamba günleri…

                                                                       Cemal Süreya

Yaza Doğru

Nerde bıldır yağan kar şimdi?*

Geçen yılki kışa aldanıp aldığım kar lastiklerinin siftahı yok daha. Bilmem yaz erken geldi, bilmem kış "kardeşim bi ayak yoluna gideyim, yerime bakar mısın?" deyip tezgahı bahara bırakıp gitti. Yazı sevmemek olur mu? Olmaz elbette de biraz daha kar yağsaydı iyi olurdu sanki.

Hani okulların ikinci dönemi yaz gelir, hafiften millet dışarılara dökülür. Üniversitelerdeki bahar şenlikleri falan derken ders asmalar başlar ya, öyle bir hava var üstümde bu günlerde. İşi asmak istiyor canım da ne mümkün. Öğrenci milleti şubat tatilini henüz bitirmişken ben bahara çoktan başladım sanki. Ne zamandır yazasım dahi gelmiyor.

Akşam işten gelirken arabamın camını açacak oluyorum baharı koklamak için, genizimi bahar çiçeklerinin kokusu değil de tarlalara yayılan hayvan gübresi yakıyor. Besbelli daha yaz gelmedi. Ben yazı güneşin batışından anlarım. Arabamı batan güneşin kızıllığına doğru sürerken yeni yeni dadandığım trtde ki western kuşağı kovboylarına özenirim, sonra;

son karesi gibi red kit'in

ufka doğru sürerken atımı

gitme kal demeni bekliyorum

ama yalnızca rüzgar çekiştiriyor atkımı **

diye bir şiir peydah olur dudaklarıma. Dedim ya ben yazı güneşin batışından anlarım diye, akşam eve dönerken aracınızın farlarını yakmanız gerekmiyorsa yaz geliyor demektir. Az kaldı az. Yaz geliyor...

Bu arada, yaz gelince ne mi olacak? Bilmem, olur belki bişey. Ya da bu yazıyı yazdığımda ne olduysa o olur: Hiç bişey.

* Şair, yazar, psikolog, çevirmen, ansiklopedist Sabri Esat Siyavuşgil'in Fransız şair Villon’ın “ Evvel Zaman Kadınları Baladı ” adlı şiirinden Türkçe’ye çevirisi.

** Sunay Akın