Buyurun;
- Amerikalı gazeteci Thomas Goltz’un Amerika’nın Sesi’ne (VOA) anlattıkları:
Gördüklerimiz karşısında Reuters muhabiri Elif Kaban ve eşim Hicran donup kaldılar. Fotoğrafçı arkadaşım öyle etkilenmişti ki fotoğraf çekebilmesi için kendisini objelerin üzerine doğru itmem gerekiyordu. Cesetler, mezarlar, evet hepsi mide gerektiriyordu. Ama olanları anlatmak, dünyaya duyurmak gerekliydi. Hayatta kalanları bularak hemen orada neler dediklerini kaydettik. Bazı cesetleri tanımaya çalıştım ama yüzlerinden vurulanlar, tanınmayacak halde olanlar vardı. Bazılarının kafa derileri yüzülmüştü.
- 3 Temmuz 1994 tarihinde Bakü metrosuna yapılan bombalı saldırının planlayıcılarından biri olmakla da suçlanan ve Interpol tarafından aranan Zori Balayan, 1996 yılında basılan Ruhumuzun Canlanması adlı kitabında ise hiçbir pişmanlık belirtisi göstermeden şunları yazabilmektedir:
Biz arkadaşımız Haçatur’la ele geçirdiğimiz eve girerken askerlerimiz 13 yaşında bir Türk çocuğunu pencereye çivilemişlerdi. Türk çocuğunun bağırış çağırışları çok duyulmasın diye, Haçatur çocuğun annesinin kesilmiş memesini çocuğun ağzına soktu. Daha sonra bu 13 yaşındaki Türk’e onların atalarının bizim çocuklara yaptıklarını yaptım. Başından, sinesinden ve karnından derisini soydum. Saate baktım, Türk çocuğu yedi dakika sonra kan kaybından öldü. Haçatur daha sonra ölmüş Türk çocuğunun cesedini parça parça doğradı ve bu Türk’le aynı kökten olan köpeklere attı.
- Ermeni gazeteci Daud Kheyriyan “For the Sake of Cross” (Haçın Hatırı İçin) isimli kitabında:
…Gaflan denen ve ölülerin yakılmasıyla görevli Ermeni grup Hocalı’nın 1 kilometre batısında bir yere 2 Mart günü 100 Azeri ölüsünü getirip yığdı. Son kamyonda 10 yaşında bir kız çocuğu gördüm. Başından ve elinden yaralıydı. Yüzü morarmıştı. Soğuğa açlığa ve yaralarına rağmen hâlâ yaşıyordu. Çok az nefes alabiliyordu. Gözlerini ölüm korkusu sarmıştı. O sırada Tigranyan isimli bir asker onu tuttuğu gibi öteki cesetlerin üstüne fırlattı. Sonra tüm cesetleri yaktılar. Bana sanki yanmakta olan ölü bedenler arasından bir çığlık işittim gibi geldi. Yapabileceğim bir şey yoktu. Ben Şuşa’ya döndüm. Onlar Haç’ın hatırı için savaşa devam ettiler. …Bazen ölü bedenlerin üzerinde yürüdüğümüz de oldu. Bir bataklığı geçmek için ölü bedenlerden oluşan bir yol döşedik. Ben cesetler üzerinde yürümeyi reddettim. Albay Olganyan korkmamamı emretti. Bu, askeri yasalardan biridir. 9-10 yaşlarında yaralı bir kızın göğsüne basarak yürüdüm. Bacaklarım, kameram kanlar içindeydi…
- Rus
televizyon muhabiri Yuri Romanov “Ben Savaşı Çekiyorum” adlı kitabında
gördüğü vahşeti şöyle anlatmaktadır:
Ben helikopterin camından bakıyordum ve
gördüğüm, bu insanlık dışı dehşet verici manzara gerçek anlamda beni hayretler
içinde bırakıyordu. Karın eridiği dağ yamacının gölgesinde
sararmış otların üzerinde insan cesetleri bulunuyordu.
Büyük bir alan kadın, yaşlı ve çocukların cesetleri ile doluydu.
Cesetler arasında bulunan ninesine (anneannesine) sarılmış küçük kız
cesedi, insanı yakan bir manzara idi. Beyaz saçlı, başı açık ninenin
yanına küçük kız uzanmıştı. Nedense, onların ayaklarını dikenli tellerle
bağlamışlardı. Ninenin elleri de bağlıydı. Her ikisinin
kafasında kurşun yarası vardı. Yaklaşık 4 yaşındaki kız çocuğu
hayatının son anında ellerini ölmüş anneannesine uzatmıştı.
Bu sahneden o kadar etkilendim ki, kamerayı bile unuttum…
